Po 50. roku życia zasady zdrowego żywienia są w większości takie same jak wcześniej, a odchudzanie nadal polega na dopasowaniu ilości jedzenia do zapotrzebowania energetycznego i aktywności fizycznej. Według NCEŻ u kobiet w okresie menopauzy tkanka tłuszczowa odkłada się szczególnie w okolicy brzucha, dlatego wskazówki dla nich omawiamy osobno.
Spis treści
Wraz z wiekiem wiele osób zaczyna mieć problem z utrzymaniem prawidłowej masy ciała. Osoby w średnim wieku coraz częściej zwracają się o pomoc do dietetyka, aby ułożył im dopasowaną dietę. Czy dieta po 50-tce powinna się różnić od sposobu żywienia osób młodych? Czy z wiekiem tempo metabolizmu zwalnia? W tym artykule rozwiewamy najczęstsze wątpliwości dotyczące diety dla osób w średnim wieku.
Dieta po 50-tce – zasady
Zalecenia żywieniowe dla zdrowych osób po 50. roku życia nie różnią się znacząco od diety dla osób młodszych. Podstawowe zasady żywienia graficznie przedstawia m.in. Piramida Zdrowego Żywienia i Talerz Zdrowego Żywienia.
Główne zasady zdrowego odżywiania dla zdrowych osób dorosłych:
Zadbaj o regularność – spożywaj posiłki regularnie (zazwyczaj najlepiej sprawdza się 4–5 posiłków co 3–4 godziny)
Wybieraj różnorodne warzywa i owoce – należy spożywać przynajmniej 400 gramów warzyw i owoców dziennie, najlepiej aby to warzywa stanowiły większość.
Spożywaj produkty zbożowe, najlepiej pełnoziarniste – produkty zbożowe z pełnego przemiału są bogate w błonnik pokarmowy, który jest niezwykle istotny dla zdrowia m.in. układu pokarmowego i utrzymania uczucia sytości po posiłku. Ponadto produkty zbożowe są bogatym źródłem witamin z grupy B.
Jedz niesłodzone produkty mleczne, najlepiej fermentowane o niskiej zawartości tłuszczu, np. jogurt, maślanka, twaróg, serek wiejski itp.
Spożywaj dobre tłuszcze, głównie pochodzenia roślinnego – do uzupełnienia diety warto sięgać m.in. po olej rzepakowy, oliwę z oliwek, orzechy, nasiona i pestki.
Ogranicz ilość soli i cukru w diecie – warto zastępować część soli ziołami, które nadają daniom smak, aromat oraz zawierają wiele cennych związków prozdrowotnych.
Ogranicz ilość czerwonego mięsa w diecie.
Postaraj się znacznie ograniczyć produkty wysokoprzetworzone np. słodycze, chipsy, dania gotowe i dania typu fast-food.
Pamiętaj o prawidłowym nawodnieniu – napoje gazowane i słodzone warto zastąpić wodą.
Należy jednak pamiętać, że powyższe zalecenia odnoszą się do osób zdrowych. W przypadku niektórych chorób potrzebne jest indywidualne podejście do diety i konsultacja z dietetykiem lub lekarzem.
Zapotrzebowanie kaloryczne po 50-tce
Na zapotrzebowanie energetyczne składa się kilka czynników. Na niektóre mamy wpływ, na inne niestety nie. Jednakże dobre wyliczenie zapotrzebowania energetycznego jest kluczowe dla osób, które chcą zmienić wygląd swojej sylwetki lub mają problem z utrzymaniem obecnej masy ciała.
Całkowita przemiana materii składa się z kilku elementów:
Podstawowa przemiana materii (PPM) – jest to wydatek energetyczny związany z podstawowymi potrzebami naszego organizmu. Pozwala w prawidłowy sposób utrzymać wszystkie funkcje życiowe i odpowiada za odpowiednie działanie naszych organów wewnętrznych. Wartość PPM zmienia się w trakcie naszego życia, zależy od naszego wieku, masy ciała, wzrostu oraz płci.
Aktywność fizyczna – jest to ilość energii, którą nasz organizm zużywa na treningi, spacery i inne zaplanowane aktywności fizyczne.
Spontaniczna aktywność fizyczna – jest to ilość energii, którą wydatkujemy na niezaplanowaną aktywność fizyczną, np. pracę na stojąco lub w ruchu, gestykulację, wchodzenie po schodach, sprzątanie czy opiekę nad dziećmi. Często wykonujemy różnego rodzaju ruchy spontanicznie, przez co wydatkujemy dodatkową energię.
Termiczny efekt pożywienia – jest to ilość energii, jaką nasz organizm wykorzystuje do strawienia pokarmu.
Z wiekiem może nastąpić lekki spadek podstawowej przemiany materii, co jest naturalnym skutkiem starzenia. Jednakże mamy wpływ na wykonywanie odpowiedniej aktywności fizycznej oraz zadbanie o zwiększenie spontanicznej aktywności fizycznej. Według wytycznych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO, 2020) dorośli, także po 65. roku życia, powinni co najmniej 2 dni w tygodniu wykonywać ćwiczenia o umiarkowanej lub większej intensywności, wzmacniające wszystkie główne grupy mięśni. Ich rodzaj warto dopasować do sprawności i stanu zdrowia. Ponadto, co bardzo ważne, mamy wpływ na ilość zjadanego pożywienia i na tym również warto się skupić. Aby dobrać odpowiednią ilość kilokalorii, którą powinniśmy spożywać, należy obliczyć zapotrzebowanie energetyczne tzw. całkowitą przemianę materii (CPM). Najlepiej skonsultować się w tej sprawie z dietetykiem, który pomoże prawidłowo obliczyć zapotrzebowanie energetyczne. Dietetyk pomoże również ustalić tzw. deficyt kaloryczny, jeśli zajdzie potrzeba redukcji masy ciała lub nadwyżkę kaloryczną, jeżeli celem będzie przybranie masy ciała. Ogólne zasady deficytu kalorycznego i tego, co ograniczyć przy odchudzaniu niezależnie od wieku, opisujemy w artykule co należy wyeliminować z diety, żeby schudnąć.
Wskazówki dietetyczne dla kobiet po 50-tce
W okresie menopauzalnym i po menopauzie kobiety często zauważają wzrost masy ciała. Zmiany hormonalne i złe samopoczucie mogą sprzyjać mniejszej dbałości o sposób żywienia i sięganiu po produkty wysokoprzetworzone. Z wiekiem wiele kobiet zmniejsza też swoją aktywność fizyczną oraz zawodową, a wtedy spada całkowita przemiana materii. W okresie okołomenopauzalnym w organizmie zachodzą zmiany, dlatego warto szczególnie zadbać o prawidłowe żywienie i aktywność fizyczną.
Poniżej kilka wskazówek dietetycznych dla kobiet po 50-tce:
Zadbaj o prawidłowe nawodnienie – wypijaj co najmniej 1,5 litra wody dziennie.
Jedz produkty bogate w kwasy omega-3 – kwasy omega-3 sprzyjają zdrowiu układu krążenia, układu nerwowego oraz prawidłowej pracy mózgu. Ich źródłem są m.in. tłuste ryby, orzechy włoskie, siemię lniane oraz olej lniany.
Zadbaj o prawidłową podaż błonnika i białka – według NCEŻ połączenie tych składników pomaga dłużej utrzymać stabilny poziom cukru we krwi po posiłkach i przekąskach.
Zadbaj o prawidłową podaż wapnia w diecie – wapń jest składnikiem niezbędnym dla zdrowia kości i zębów, które z wiekiem mogą stawać się coraz słabsze. Bogatym źródłem wapnia są m.in. mleko i jego przetwory, zielone warzywa, rośliny strączkowe, pestki oraz orzechy.
Ogranicz nasycone kwasy tłuszczowe i cholesterol w diecie – wraz z wiekiem zwiększone jest ryzyko chorób sercowo-naczyniowych. W związku z tym warto ograniczyć ilość tłustego mięsa oraz przetworów mięsnych, tłustego nabiału i produktów wysokoprzetworzonych. W zamian warto spożywać większą ilość nasion roślin strączkowych np. soczewicy, ciecierzycy czy soi.
Dieta w menopauzie – na co zwrócić uwagę
Według zaleceń Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ, artykuł z 19 października 2026 r.) korzystnym modelem żywienia w okresie okołomenopauzalnym jest dieta śródziemnomorska, oparta na warzywach, owocach, pełnoziarnistych produktach zbożowych, nasionach roślin strączkowych, orzechach i oliwie z oliwek. NCEŻ zaleca w tym okresie m.in.:
posiłki w regularnych odstępach, najlepiej co 3–4 godziny, bez pomijania śniadań, z kolacją 2–3 godziny przed snem,
co najmniej 400 g warzyw i owoców dziennie, z przewagą warzyw,
2 porcje naturalnych produktów mlecznych dziennie, najlepiej fermentowanych i niskotłuszczowych.
Przeciętna dieta dostarcza według NCEŻ ok. 20% dziennego zapotrzebowania na witaminę D, dlatego potrzebna jest jej suplementacja dostosowana do wieku i indywidualnych potrzeb.
Dieta po 50-tce – co jeść?
Jak napisaliśmy wyżej, zalecenia dla zdrowych osób nie różnią się znacząco pomiędzy młodymi dorosłymi a osobami w średnim wieku. W razie problemów zdrowotnych warto skonsultować się z dietetykiem, który ułoży indywidualny jadłospis i dobierze odpowiednią kaloryczność diety.
Produkty zalecane do spożywania dla osób zdrowych po 50. roku życia to:
Różnorodne warzywa i owoce, szczególnie takie o mocnym zabarwieniu np. burak, marchew, papryka, jagody, maliny, truskawki, porzeczki.
Kiszonki np. ogórki, kapusta.
Produkty zbożowe pełnoziarniste np. razowe pieczywo i makarony, brązowy ryż, kasza gryczana, bulgur, pęczak, komosa ryżowa czy kasza jaglana.
Chude produkty mleczne np. jogurt naturalny, serek wiejski, kefir, maślanka czy twaróg chudy.
Ryby dobrej jakości np. łosoś, dorsz, halibut, pstrąg itp.
Nasiona roślin strączkowych np. fasola, ciecierzyca, soczewica, groszek, soja.
Chude, białe mięso np. kurczak, indyk.
Posiłki najprościej komponować według Talerza Zdrowego Żywienia NCEŻ – połowę talerza zajmują warzywa i owoce (z przewagą warzyw), a pozostałą część produkty zbożowe i źródła białka.
Dieta po 50-tce – czego unikać?
Produkty niezalecane do spożywania po 50. roku życia to:
Produkty wysokoprzetworzone np. słone przekąski, słodycze, dania gotowe, dania typu fast-food.
Duża ilość czerwonego mięsa i źródeł tłuszczów nasyconych np. kiełbasy, wędliny, tłuste mięso wieprzowe i wołowe, smalec oraz masło.
Duża ilość soli i cukru w diecie obecna np. w gotowych sosach, bulionach, przyprawach i produktach wysokoprzetworzonych.
Alkohol, który niekorzystnie wpływa m.in. na układ sercowo-naczyniowy, nerwowy oraz sprzyja nadmiernemu spożyciu kilokalorii – Piramida Zdrowego Żywienia NCEŻ zaleca, by go nie spożywać.
Catering dla osób po 50-tce
Osoby, które chcą zmienić sposób odżywiania, ale nie mają czasu lub chęci samodzielnie gotować, mogą zamówić catering dietetyczny TIM Catering z gotowym jadłospisem układanym przez dietetyczki kliniczne. Dietą, którą można rozważyć, jest dieta Slim. Według opisu diety jej posiłki opierają się na warzywach, owocach i pełnych ziarnach zbóż oraz na białku z chudego mięsa, ryb i nabiału.